اخلاقیات قدرقدرت‌بودگی

1
نوربرت الیاس، در مقالۀ «خشونت و تمدن» با تفصیل نشان می‌دهد که در جهان امروز، مناسبات بین‌المللی در چه حدی از وحشی‌گری جریان دارد. مناسبات در درون  ملت‌ها، در طول سالیان سال تلاش برای استقرار مردم‌سالاری و رویکردهای متمدنانه در سیاست‌ورزی، آرام‌تر است از مناسبات بین‌المللی، جایی که هنوز قانون جنگل حکم‌فرماست. الیاس معتقد است این اتفاق، به فرایند «انحصار خشونت» برمی‌گردد. در داخل مرزهای کشوری، انحصار خشونت در دست دولت‌هاست، اما در روابط بین‌الملل چنین مکانیسمی وجود ندارد. برای همگان روشن است که نهادهایی چون سازمان ملل و شورای امنیت، بیش از آن‌که توانایی جلوگیری از اقدام نظامی کشورهای قدرقدرت علیه دیگر کشورها را داشته باشند، خود نقش توجیه‌کننده برای چنین اقداماتی ایفا می‌کنند، و اگر هم نه، کنار گذاشته می‌شوند. دور زدن شورای امنیت در حمله به عراق و اهمیت فرعی آن در فرایند تصمیم‌گیری برای جنگ سوریه، مثال‌هایی از جایگاه شکننده و فرعی این نهادهاست. بنابراین، همچنان هرگاه امکان حمله به کشوری دیگر برای ابرقدرت‌ها فراهم شود، تردیدی در آن نخواهند کرد.

2
شاید جنگ‌افروزی اقتضای طبیعتِ قدرقدرت‌بودگی باشد، اما بی‌تردید، برای قدرقدرت‌ماندگی فقط جنگ‌افروزی کافی نیست. افکار عمومی مردمان عصر ما، جنگ و جنگ‌افروزی را برنمی‌تابد. رهبران کشورهای قدرتمند، دیگر همچون گذشته از امکانِ همسو کردنِ افکار عمومی جهانیان با سیاست‌های جنگ‌طلبانه خود برخوردار نیستند. به رغم این‌که مردمان هیچ عصری به اندازه‌ی مردمان زمانه‌ی ما در معرض هجمه‌های تبلیغاتی ابررسانه‌های وابسته به قدرت‌ها نبوده‌اند، اما مردمان هیچ عصری نیز به اندازه مردمان زمانه ما هوشیار و آگاه نبوده‌اند. از این رو، مردم عصر ما، جنگ‌افروزی را نشانه استیصال و درماندگی و ضعف یک قدرقدرت می‌دانند نه نشانه اقتدار و سیادت آن. این مقدمه گفتم تا بگویم زمان بزرگی از رهگذر خشم و خشونت و جنگ گذشته است. امروز این صلح‌آفرینان هستند که بر تختِ بزرگی می‌نشینند و از جاه و منزلتی بس رفیع در میان مردمان برخوردار می‌گردند. به بیان دیگر، امروز هر کشوری که از استعداد و امکان ایجاد «رابطه»ی دوستانه با سایر کشورها، و به اصطلاح خودی‌سازی آنان، برخوردار باشد، از هژمونی یا سیادت و سروری افزون‌تری برخوردار است. لذا باید به درانداختن طرحی نو در عرصه روابط و مناسبات بین‌الملل اندیشید؛ طرحی که در آن نقشی از جنگ و خشونت و ستیزش نباشد و رنگ رابطه، دوستی و صلح رنگ‌های زمینه‌ی آن باشند.

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست