معرفی کتاب: «آنـری لـوفور؛ مقدمه‌­ای انتقادی»

معرفی کتاب:
«آنـری لـوفور؛ مقدمه­ای انتقادی»
نویسنده: انـدی مریـفـیلـد
ترجمه: امیـن علی­محمـدی
نشـر هـمـشهـری (٢٦٩ صفحه)
کتاب «آنری لوفور؛ مقدمه­ای انتقادی» بزنگاه­‌های نظری و عملی اندیشۀ آنری لوفور، روشن‌فکر مارکسیست، جامعه‌شناس و فیلسوف فرانسوی قرن بیستمی را موضوع خود قرار داده، این کتاب شرح متمایز و تفسیری انتقادی است بر متون بسیاری که آنری لوفور با موضوعات گوناگون از نقد سرمایه­‌داری و زندگی ­روزمره گرفته تا بحث بر سر مفاهیم خودانگیختگی و خودگردانی نوشته؛ از پیش­نهادن مسئلۀ حق شهر و انقلاب شهری گرفته تا چگونگی صورتبندی مطالعات انتقادی شهر که لوفور بخش عمده‌‌­ای از عمر کاری خویش را بر سر آن گذاشت. کتابْ مسیرش را توأمان از درون زندگی شخصی و علمی لوفور اما نه صرفاً با ارجاع به مکتوبات بسیارش بلکه همپای آن با در نظر آوردن مختصات زیستی و اقتضائات عصر او پـی­ می‌­گیرد. آنری لوفور؛ مقدمه‌ای انتقادی به منزلۀ مقدمه‌ای است خلاقانه، ناظر بر آثار آنری لوفور که نحوۀ زیستن و نظرورزی­‌اش را در یک ارزیابی انتقادی با پویایی شخصیت، اندیشه و زمانۀ او ترکیب می‌کند.
از آنجایی که نسل متأخر جامعه‌­شناسان شهری، لوفور را با عنوان پر مناقشۀ فیلسوف معاصر شهر و زندگی روزمره می­‌شناسند، به­‌همین جهت نوشتن دربارۀ او و نقد آثارش (همچنین مطالعۀ این آثار) از یک سو، چالش‌­برانگیز و پر مخاطره و از سوی دیگر جذاب و اغوا­ کننده است. امر خطیری که به­‌نظر می­‌رسد اندی مریفیلد نویسندۀ کتاب از عهده‌­اش برآمده باشد، او به مدد آیرونی و لحن طنازانۀ حاضر در نوشتارش و نيز بواسطۀ بررسی مفاهیم کلیدی لوفور ناظر بر بستر کلی زندگی­‌اش، فراز و نشيب و چگونگی اعمال سلطۀ سرمايه­‌داری در زمانۀ لوفور، همچنين تطورِاندیشه و تکامل فلسفۀ او را برای ما ترسيم می‌­کند. مریفیلد جا ­به­ جا در این کتاب تأکید می‌کند که مسیر زندگی طولانی و پرماجرای آکنده از ایده‌ها و مشغولیت سیاسی لوفور، تنها به‌منزلۀ بهم‌پیوستگیِ کلیتی ماندگار است که الهام‌بخش خواهد بود.
اما خودِ اندی مریفیلد پشت شرح و تفسیر لوفور متوقف و پنهان نمی­‌ماند، چرا که او در کارهای دیگری که دربارۀ گـی دُبور و یا جان برگر نوشته، به روشنی نشان می­دهد برای شرح و بسط اندیشه یک متفکر نمی‌توان/نباید صرفاً پشتِ متن  (text)این متفکران متوقف ماند. به همین سبب مریفیلد در این کتاب سفری آغاز می‌کند به زمینه و زمانۀ (context) لوفور، تا ابعاد تأثیرگذار در زندگی شخصی و فکری او را که تنیده در متن آثارش است، نشان دهد. همچنین او تلاش می‌کند تا رابطۀ دیالکتیک میان زبان­مندی، زمان­مندی و مکان­مندی زندگی لوفور را با نحوۀ تفکر، شیوۀ نوشتار و محتوای آثارش نمایان کند. نثر مریفیلد در این کتاب واجد دلالت‌­های فرهنگی و هنری بسیاری است که برای آشکار کردن ابعاد مختلف فکری لوفور به ریسمان آنها چنگ می­‌زند. رويكرد خلاقانۀ مريفيلد در اثنای تحلیل و تفسیر پیچیدگی‌­های نظری متون لوفور موجب می‌شود مخاطب این کتاب تنها با یک جنبه معرفتی و آکادمیک از لوفور مواجه نشود بلکه سویه‌­های دیگری از انديشۀ لوفور که توأمان متکثر و کل‌­نگرانه است را نیز پیش روی خود ببیند.
از نکات دیگری که موجب برجستگی کار مریفیلد می‌­شود، نگاه انتقادی او به لوفور است، به طوری­که در این کتاب تلاش می‌کند با در نظر آوردن جزئیات فکر لوفوری در یک افق کلی و انتقادی، امکان­‌های نظری و عملی آثار او را برای رهسپار شدن به امروز و بزنگاه اکنون مهیا کند و در آخر نیز به ما می‌­گوید چگونه می‌­شود متفکرانی نظیر لوفور را در یک «لحظۀ بحرانی»، درست هنگامی ­که بازگشت به آنها «حیاتی و سرنوشت­ساز» است، احضار کنیم؛ در بزنگاهی که فراخواندن متفکرانی نظیر او «ارزش و اهمیتی  انتقادی» دارد. (اندی مریـفـیـلـد، همچنین نویسندۀ آثاری نظیر: مارکسیسم جادویی، شهری‌گری دیالکتیکی و مترو مارکسیسم و چندین اثر دیگر است. او سابقاً در آمریکا و انگلیس جغرافیا تدریس می‌کرده و از سال ۲۰۱۵ به همکاری با گروه جغرافیای انسانی کالج موری ادواردز در دانشگاه کمبریج مشغول بکار بوده است.)
بریده از متن کتاب:
«آنـری لوفور: مقدمه‌ای انتقادی تلاش می‌کند سبک فراگیر و روح جوان لوفور، فرافیلسوف بودگی و زندگی پرشور و اوتوپیایی‌اش را احیاء کند. نویسنده در این کتاب می‌کوشد تا از خلال خوانش آثار لوفور، چشم به نگاه خیره­‌ای بدوزد که پیاپی خود را درون مغاک می­‌اندازد و از آن بیرون می‌آید. خیره به رویکرد مارکسیستی‌ متفاوتی که خوشبینی‌اش به عقل، به اراده و همچنین دل نگرانی صریح‌اش برای شادکامی زمینیِ بشر، الهام بخش بنظر می‌رسد؛ خاصه درعصری که از قرار معلوم همپالکیِ میان‌مایگی است و چنین شیوۀ بلندپروازانه‌ای را از مد‌افتاده تلقی می‌کند.  لوفور متفکری بود که  زندگی و اندیشه خود را  در نوعی از همنوایی گذرا و کولی‌وار به پیشبرد، به­‌سانِ اثری هنری (oeuvre) که درونِ زندگی واقعاً زیسته حک شده باشد.»

«لوفور از آن دست مارکسیست­‌ها نبود که جنبش دانشجویی مِی 1968 و تکاپوی دانشجویان را محکوم کند، بلکه برعکس می­‌خواست بدان پر و بال داده و آن را به گونه­‌ای مولّد، راهگشـا و تاکتیکی، در کنار جنبشِ طبقات و اقشار مختلف و مرددِ کارگری به کار گیرد. لوفور در کتاب انفجار (1968) که مثل کوکتل مولوتف بلوار سن­میشل را به آتش کشید، نقش ریش­سفیدی رادیکال را برعهده داشت که تلاش می­‌کرد تا چپ­‌های قدیم –یعنی همان چپ­‌های هم­نسل خودش که بیشتر تمایل داشتند تا حول محور طبقه، حزب و اتحادیه­‌های کارگری متشکل شوند– را بواسطۀ چپ نو در حال ظهور، تحریک کرده و به عمل وا دارد؛ چپ نویی که مجموعه‌­ای از جوانان و پیکارجویانی را گردهم آورده بود که کمتر غرق در نظریه بودند و همچنین حول مضامین مرتبط با هویت و ضدیت با امپریالیسم متشکل شده ­بودند و از مسائلی نظیر زندگی روزمره می­‌گفتند.

آرزویِ لوفور برای اتحاد نیرو­های مترقی پیر و جوان، حول محور مبارزه‌ای دسته‌­جمعی و ضد­سرمایه­‌دارانه، همیشه برای ما عاجل و آموزنده بوده است؛ نظریات او در مورد فضا، هم­پای تحلیل­‌هایش در باب جهانی­‌سازی طنین‌­انداز است، درست همان­گونه که مفاهیم «انقلاب شهری» و «حق شهر» در اندیشه او به عنوان ایدئال‌هایی دور­اندیشانه و اوتوپیایی دموکراتیک، پایدار می­‌مانند. لوفور خیلی پیش­تر­ از این­ها ما را آگاه کرد که طبقه حاکم همواره تلاش می­‌کند که هر گونه اعتراض را سرکوب کرده و در خود جذب و حل کند. این طبقه همواره خواهد کوشید تا هر گونه امکانِ رمانتیک را به نحوی  از بودنِ واقع­گرایانه مبدل کند. او نیک می­‌دانست که این امکان برای ما هست، تا با خواستِ امر نا­ممکن و نیز با سر سائیدن به آسمان و نیل به ستاره­‌ها، بهر­کم در آینده­‌ای دور یا نزدیک قائم بر خویش باشیم.»

و در آخر اینکه کتاب حاضر به جستجوی آن‌چیزی می‌پردازد، که لوفور در کتابِ فرجام کار و مابقی آن را واکاوی کرد، حکایتِ آن‌چیزی است که لوفور در پی آن بود، به آن نزدیک شد و پیشگام راهی شد برای «مابقی»، برای آنچه که هنوز در راه است و ساحاتی که هنوز منتظر زیسته‌ شدن‌اند. اندی مریفیلد در فصل‌های این کتاب به کند و کاو همین مفاهیم و موضوعات می‌پردازد: زندگی روزمره (فصل ۱)، لحظه‌ها (فصل ۲)، خودانگیختگی (فصل ۳)، شهریت و انقلاب شهری (فصل ۴ و ۵)، فضا (فصل ۶)، جهانی‌سازی و دولت (فصل 7)، آگاهی رازآلود (فصل ۸) و انسان شکوفا (مؤخره)، در سایه-روشن بزنگاه کنونی. چنانکه مضمون هر فصل عوض می‌شود، همزمان نیز تلاش می‌شود وجوه مختلف زندگی و اندیشۀ لوفور دوره‌بندی شود. به همین طریق نویسنده می‌کوشد این جنبه‌ها را از روزنۀ وقایع امروز بنگرد و آنها را به عنوان کلیتی درهم تنیده در نظر بگیرد.
نظراتی دربارۀ کتاب آنری لوفور؛ مقدمه‌­ای انتقادی:
این کتاب مدخلی است پر شور و حال بر آثار آخرین فیلسوف بزرگ و کشف‌نشدۀ قرن بیستم: آنـری لوفور. او برای نظریه‌پردازی زندگی روزمره و فضا، شهر و فستیوال مسیرهای خلاقانه‌ و کماکان ناشناخته‌ای را می‌آغازد که می‌تواند به طور ثمربخشی موجد کاوش‌هایی متفاوت باشد؛ به منظور ردیابیِ سیاستی نو، تحت سیطرۀ جهانی‌سازی که امروز همه‌جا در جریان است.»
فردریک جیمسون، نویسندۀ پست‌مدرنیسم؛ منطق فرهنگی سرمایه‌داری متأخر
«گـی دُبـور و حالا نیز آنـری لوفور… استعداد مریفیلد برای کنار هم ­نشاندن امر شخصی، زندگی، زمانه و مشارکت­‌های فکری و سیاسی در این کتاب با تمام فرمندی‌­اش نمایان است. این پرترۀ موجز اما الهام­‌بخش از گسترۀ حیرت­‌انگیز کار لوفور در ارتباط با زمانۀ اهمیت و پیوند وثیقی دارد.»
دیـویـد هـاروی، نویسندۀ کتاب­‌های وضعیت پست‌مدرنیته و حق به شهر
«کتاب استادانۀ اَندی مریفیلد به روشی کاملاً نو با میراث لوفور درگیر می­‌شود: مریفیلد در عین حساسیت نسبت به بستر­های متعددی که لوفور در آن­ها زیسته، کار کرده و نوشته است، به شکلی ماهرانه­ ایده‌­های­ لوفور را در پیوند با بزنگاه کنونی از نو بارگذاری می­‌کند، همچنین نشان می‌­دهد چگونه این ایده‌­ها  به مبارزات و تناقضات عصر ما روشنی می‌­بخشد. متن مریفیلد با انرژی و تب و تابی که به راه می‌­اندازد، از خلال برخی از محوری­‌ترین بافت­‌های نظری لوفور به ترسیم خط‌­سیر جسورانۀ سبکی می­‌پردازد که به­‌طرز سازش­‌ناپذیری، توأمان عالمانه است و آسان­‌فهم.»                                                                 نیل برنر، نویسندۀ فضاهای دولت جدید

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست